Η ηθική διάσταση του ελεύθερου λογισμικού.
Στο Linux Action Show στο επεισόδιο s20e10 (11/3/12) περίπου από το 50′ γίνεται ένας έντονος διάλογος ανάμεσα στον έναν
παρουσιαστή και στον Richard Stallman.
Παρουσιαστής (55): Δεν είμαι καλός στο να φτιάχνω πράγματα με τα χέρια μου. Αν με βάλετε μπροστά από ένα κομμάτι ξύλου δεν θα μπορέσα να δημιουργήσω τίποτα. Αλλά μπορώ να κάνω καλό λογισμικό. Από την δική μου οπτική γωνιά και από την οπτική γωνία του να προσφέρω τα βασικά αγαθά στην οικογενειά και στα παιδιά μου όπως φαγητό, αυτό πρέπει να κάνω αφού σ’αυτό είμαι καλός….
RMS (55:51) : δεν νομίζω ότι αυτό δικαιολογεί το να δημιουργείς μη-ελεύθερο λογισμικό και ελπίζω να βρείς μια δουλειά ώστε να γράφεις κατά παραγγελία (custom software) λογισμικό ώστε να ικανοποιείς και το ηθικό πρόταγμα του ελεύθερου λογισμικού
Παρουσιαστής (56:00) : (συγχυσμένος) ! ίσως δεν κατάλαβα καλά αλλά πραγματικά βάζεις τις ανάγκες του να μην έχουμε μη-ελεύθερο λογισμικό πάνω από την ανάγκη να ταίσω τα παιδιά μου ;;
RMS: (56:15) : Απόλυτα. Δεν βρίσκω καμια διαφορά σ’αυτό που είπες και σ’αυτό που θα έλεγε ένα πχ ληστής προκειμενου να δικαιολογήσει τις πράξεις του.
2ος παρουσιαστής: Το βλέπεις από την οπτικής της ευρύτερης επίδρασης στην κοινωνία , σωστά Richard ;
RMS (56:35): Σωστά , και δεν νομίζω ότι οι άνθρωποι μπορούν να δικαιολογήσουν μη-ηθικές δραστηριότητες λέγοντας ότι τα παιδιά μου χρειάζονται μερικά λεφτά, φυσικά ο ποιό αποτελεσματικός τρόπος για κάθε αμερικάνο να ελατώσει το οικολογικό του ίχνος είναι να μην κάνει παιδί.
Παρουσιαστής: Έχεις παιδιά;
RMS: Όχι γιατί οι αμερικάνοι έχουν υιοθετήσει ένα σπάταλο και ακριβό τρόπο ζωής και χρησιμοποιούνε πόρους περισσότερο από όποιονδήποτε κάτοικο της γής. Κάθε παιδί που δεν αποκτούν οι αμερικάνοι συνεισφέρει μεγάλη μείωση στο φαινόμενο του θερμοκηπίου στο μέλλον κτλ οπότε θα έπρεπε να σκεφτούμε και αυτή τη λύση
2ος παρουσιαστής: Το βλέπει από περιβαντολλογικής πλευράς..
Παρουσιαστής : Μα αυτό δεν το καταλαίνω καθόλου,Με όλο το σεβασμό αγαπώ την έννοια της ελευθερίας , την ελευθερία να πετυχαίνω πράγματα…
RMS: Αυτό δεν είναι ελευθερία , είναι κάτι που είναι βολικό , ελευθερία σημαίνει ότι δεν σε ελέγχει κάποιος άλλος, δεν σημαίνει ότι μπορείς να κάνεις ότι θέλεις, Υπάρχουν πράγματα που θα θέλαμε να κάνουνε στον κόσμο αυτό αλλά δεν μπορούμε αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχουμε υποδουλωθεί. Δεν μετράς έτσι την ελευθερία.. Είναι ένα κοινό λάθος να μετράς την ελευθερία με όρους τι μπορώ ή όχι να κάνω. Ακόμα και για ελεύθερους ανθρώπους υπάρχουν όρια στο τί μπορείς να κάνεις . ‘Ενας εκατομμυριούχος έχει πιο πολυ ελευθερία από εμάς; Δεν το νομίζω γιατί δεν ορίζω έτσι την ελευθεριά.
Παρουσιαστής: Δεν διαφωνώ μαζί σου στο σημείο αυτό, αλλά στα πλαίσια της κοινωνίας μας, δεν μπορώ την εποχή αυτή να δημιουργήσω λογισμικό και κάνω ότι καλύτερο μπορώ για να παρέχω ένα DRM-free σύστημα…
RMS: Αν δεν έιναι ελεύθερο λογισμικό τότε δεν συνεισφέρεις θετικά στην κοινωνία..
Παρουσιαστής: Ξέρεις όμως κάτι, συνεισφέρω θετικά στην κόρη μου..
RMS: Αυτό δεν νομίζω ότι το δικαιολογεί.. και αυτό είναι θεμελιώδες. Πιθανών και τα στελέχη της Enron να έλεγαν κάτι παρόμοιο. και αυτή η λογική μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ότι είναι επικερδές δικαιολογείται.
Παρουσιαστής: μισό λεπτό.. εξομειώνεις από την μια το να δημιουργείς ένα πχ παιχνίδι και να το διαθέτεις με κάποιους όρους με το να κλέβεις από λογαριασμού συντάξιοδότησης ;
RMS: και τα δυο είναι ανήθικα
Παρουσιαστής: Δηλαδή η απόλυτη ειλικρίνεια στην επιλογή μιας άδειας χρήσης είναι ανήθικη;
RMS: υπάρχουν πολλοί τρόποι να είσαι μη-ηθικός. Δεν λέω ότι είσαι ψεύτης αλλά οτι δεν κάνεις το σωστό.
Παρουσιαστής: Θα ήμουνα μη-ηθικός αν ήμουνα ζωγράφος και πωλουσα τον πίνακα μου χωρίς να θέλω να αντιγράφετε;
RMS: Νομίζω ότι είναι λαθος γιατί θα έπρεπε οι άνθρωποι να έχουν το δικαίωμα να αντιγραφά τους από όποιοδήποτε δημόσιο έργο.
Παρουσιαστής: Αν όμως αυτό το άτομο δεν ηθελε να το κάνεις αυτό;
RMS: Δεν έχει δικαίωμα να με σταματήσει γιατί οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να μοιράζονται.
….
Συνεχίζετα για ακόμα 5 λεπτά στο ίδιο μοτιβο αλλά το κεντρικό νόημα των επιχειρημάτων είναι το ίδιο.
Ο RMS δεν αποδέχεται ένα απλοικό ωφελιμιστικό επιχείρημα που προφανώς αν αποτελούσε διαδεδομένη και πλειοψηφική κουλτούρα θα μπορούσε να οδηγήσει κοινωνίες στο χάος, από την άλλη μάλλον δεν πείθει τον ακροατή του γιατί το να δημιουργείς μη-ελεύθερο λογισμικό προκαλεί κακό στην κοινωνία.
Όπως κατάλαβα το επιχείρημα τού ειναι ότι το μή-ελεύθερο λογισμικό στερεί κάποιες βασικές ελευθερίες από το χρήστη του. Ή σε μια δική μου παράφραση , αν ο έλεγχος ενός συστήματος με λογισμικό που έχει γίνει κρίσιμος για την κοινωνία είναι κεντρικά κατανεμημένος τότε δημιουργείς 1 point of failure καθιστώντας αυτό το συστημα της κοινωνίας άρα έμμεσα και την κοινωνία επιρρεπή σε βλάβη και σε ανελαστικότητα και μη-προσαρμοστηκότητα.
Βεβαια η παράνω είναι μια ωφελιμιστική ερμηνεία 
, υπάρχει και η οπτική της ηθικής τou Καντ ότι εφόσον αντιμετωπίζεις του συνανθρώπους ως σκοπούς καθαυτούς και όχι σαν μέσα για να ωφεληθείς , και εφόσον το πρόσταγμα που ακολουθείς δεν είναι ετερόνομο τότε είναι ηθικό.
Ενδιαφέρον και το άρθρο Evaluating the harm from closed source.
Βλάβες του κλειστού λογισμικού:
- agency harm
- reliability harm
- unhackability harm
- lock-in harm
- amnesia harm
The loss of a secret technology harms it’s users.Closed source is basically a legal way to limit access to knowledge. It is my firm conviction that all secret knowledge will ultimately be lost.
The most fundamental harm we have learned to expect from closed source is that it will be poor engineering – less reliable than open source. I have made the argument that bugs thrive on secrecy at length elsewhere and won’t rehash it here. This harm varies in importance according to the complexity of the software – more complex software is more bug-prone, so the advantage of open source is greater and the harm from closed source more severe. It also varies according to how serious the expected consequences of bugs are; the worse they get, the more valuable open source is. I’ll call this “reliability harm”.
Another harm is that you lose options you would have if you were able to modify the software to suit your own needs, or have someone do that for you. This harm varies in importance according to the expected value of customization; greater in relatively general-purpose software with a large range of potential use cases for modified versions, less in extremely specialized software tightly coupled to a single task and a single deployment. I’ll call this “unhackability harm”.
Yet another harm is that closed-source software puts you in an asymmetrical power relationship with the people who are privileged to see inside it and modify it. They can use this asymmetry to restrict your choices, control your data, and extract rent from you. I’ll call this “agency harm”.
Closed source increases your transition costs to get out of using the software in various ways, making escape from the other harms more difficult. Closed-source word processors using proprietary formats that no other program can fully handle are the classic example of this, but there are many others. I’ll call this “lock-in harm”.
another kind of harm from closed source: secrets can be lost, taking capabilities with them. There are magnetic media from the early days of computing – some famous cases include data of great historical interest recorded by the U.S. space program in the 1960s – that are intact but cannot be read because they used secret, proprietary data formats embodied only in hardware and specifications that no longer exist. This typifies an ever-present risk of closed-source software that becomes more severe as software-mediated communication gets more important. I’ll call this “amnesia harm”.
